Vì sao cách đánh có lợi thế vẫn cháy được
Giả sử bạn thắng 45% số lệnh, mỗi lệnh thắng ăn gấp đôi lệnh thua. Kỳ vọng mỗi lệnh
là 0,45 × 2 − 0,55 = +0,35R. Đánh 200 lệnh thì trung bình lãi 70R.
Nghe như tiền đã nằm trong túi.
Nhưng "trung bình" là con số của một nghìn người gộp lại, còn bạn chỉ sống một lần. Với tỷ lệ thắng 45%, chuỗi thua tám lệnh liên tiếp xảy ra với xác suất khoảng 0,8% ở mỗi điểm xuất phát — nghĩa là trong 200 lệnh, gặp ít nhất một chuỗi như thế gần như là chắc chắn. Câu hỏi duy nhất là chuỗi đó rơi vào lúc tài khoản đang dày hay đang mỏng.
Đó là toàn bộ nội dung của biểu đồ 24 đường ở trên. Chúng chia sẻ y hệt một bộ tham số. Vài đường đi lên đều đặn, vài đường lắc dữ rồi mới lên, và vài đường không bao giờ về được. Không có đường nào "đánh sai" cả.
Rủi ro mỗi lệnh không phải thứ chỉnh tuyến tính
Đây là chỗ trực giác phản bội gần như tất cả mọi người. Người ta nghĩ tăng rủi ro từ 1% lên 2% là "liều gấp đôi để lãi gấp đôi". Bảng ở trên nói khác: xác suất cháy thường không tăng gấp đôi mà tăng gấp nhiều lần, còn vốn trung vị lắm khi lại giảm khi rủi ro vượt qua một ngưỡng nào đó.
Lý do nằm ở phép nhân. Mất 50% thì phải lãi 100% mới về chỗ cũ. Mất 80% thì phải lãi 400%. Sụt giảm càng sâu, phần đường quay lại càng dốc một cách phi tuyến — nên mỗi điểm phần trăm rủi ro thêm vào không cộng thêm rủi ro, nó nhân lên.
Cái bẫy nằm ở cột trung vị
Điền vào một cách đánh có lợi thế thật — thắng 45%, ăn 2R chẳng hạn — rồi nhìn lại bảng. Cột "vốn còn lại, trung vị" tăng đều theo mức rủi ro, và ở 10% nó có thể ra những con số nghe hoang đường. Đọc tới đó là nhiều người rút ra kết luận ngược hẳn với chủ đích của trang này.
Kết luận đó sai vì trung vị không phải kết quả của bạn. Nó là kết quả của người đứng đúng giữa bốn nghìn người. Cột bên cạnh — "5% tệ nhất" — mới là thứ cân lại: khi rủi ro lên cao, trung vị bay lên trong khi đuôi dưới rơi thẳng xuống đáy. Phân bố không nở ra đều hai phía, nó kéo dài về phía trên và dồn cục về phía dưới. Bạn chỉ sống một lần, và bạn không được chọn mình rơi vào phần nào.
Còn một lý do nữa, nặng hơn: con số lợi thế bạn vừa gõ vào gần như chắc chắn cao hơn lợi thế thật. Ở mức rủi ro thấp, sai một chút về lợi thế chỉ làm kết quả kém đi một chút. Ở mức rủi ro cao, cùng sai số đó lật hẳn kết cục — thử hạ tỷ lệ thắng xuống ba điểm phần trăm rồi xem cột xác suất cháy ở dòng 5% và 10% nhảy thế nào.
Ba con số phải là con số thật của bạn
Máy này chỉ trung thực đúng bằng thứ bạn nhập vào. Và chỗ nguy hiểm nhất không phải mức rủi ro — cái đó bạn tự đặt nên biết chắc — mà là tỷ lệ thắng và tỷ lệ R:R.
- Tỷ lệ thắng nhớ theo trí nhớ luôn cao hơn thật. Lệnh thắng được nhớ kỹ, lệnh thua bị xếp vào loại "hôm đó mất tập trung, không tính".
- Tỷ lệ R:R dự tính luôn cao hơn R:R đạt được. Bạn đặt chốt lời ở 3R, nhưng thực tế nhiều lệnh bị đóng tay ở 1,2R vì sốt ruột. Con số cần nhập là cái thứ hai.
Cách duy nhất để có hai con số thật là đếm chúng từ một tập lệnh có ghi chép đầy đủ. Đó chính là việc màn backtest và trang thống kê của Sổ Lệnh làm: mọi lệnh bạn đặt đều vào sổ, kể cả lệnh bạn muốn quên, và tỷ lệ thắng hiện lên là tỷ lệ thắng thật.
Mô phỏng này giả định gì
Nói thẳng các giới hạn để bạn biết tin nó tới đâu:
- Các lệnh độc lập với nhau. Thực tế không hẳn: thua liên tiếp làm người ta đánh khác đi, và thị trường có những giai đoạn dài không hợp với một cách đánh. Cả hai đều làm kết quả thật xấu hơn mô phỏng, không phải tốt hơn.
- Mỗi lệnh thắng ăn đúng bằng R:R đã khai. Thực tế là một phân bố, có lệnh 0,4R có lệnh 5R.
- Không có trượt giá bất thường, không có gap cuối tuần nuốt qua mức cắt lỗ.
- Không tính phí qua đêm và các khoản nhỏ nhặt khác cộng dồn theo thời gian.
Tóm lại: coi con số ở trên là ranh giới lạc quan. Nếu ngay cả bản lạc quan cũng cho ra xác suất cháy hai chữ số thì bản thật còn tệ hơn thế.